Childhood Memories and the Journey from Village to Surat

➡️ [આ પોસ્ટ ગુજરાતીમાં વાંચવા માટે અહીં નીચે સ્ક્રોલ કરો / Click here to read in Gujarati]

You Don't Need a Topic to Start Writing: Childhood Memories and the Journey from Village to Surat

For the past few days, I had this constant urge to 'write something.' But I couldn't find a topic, and to be honest, I still haven't found one. Today, while thinking about it, a question arose: is it really necessary to have a title before you start writing?

Anyway! I put all that overthinking aside and just started writing. So, in today's blog, let me write about my childhood memories.

Hometown, Family, and Friendship

I spent the first five years of my life in my native village (Karjala). I grew up under the loving shelter of my Ba, Bapa, Bhabha, Gaudha Maa, Vasantben, Chagandada, and Motaba. Being the youngest in our generation, I received immense love from everyone in the family.

As I grew a bit older, I started making friends in the neighborhood. One of my closest friends was Sandip Vadoriya. My father had brought a tricycle for me from a town called Jesar. Bringing a cycle home for a kid is a very emotional moment. Today, when I bought a cycle for my own daughters, I was instantly reminded of that childhood memory. Sandip used to come to my house to play. We would ride the cycle—sometimes he would steer while I pushed from behind, and sometimes I would ride while he pushed. Riding that tricycle was a joy like no other. The trouble started when its front part broke one day.

The First Day of School

Once, my father dropped me off at the village school to begin my education. And what followed? I cried so much that I brought the whole school down! I vaguely remember falling asleep right there in the classroom while crying (and the teacher was probably just happy that I finally went quiet! :p).

Childhood Thefts and Stubbornness

Back then in the villages, we used to get a mouth freshener called "Chutki". Seeing the elders eat it, I would crave it too. But I never had the courage to eat it in front of anyone, fearing a scolding. One morning, I took some money from my Ba and bought a "Chutki" from the shop right next to our house. I was hiding behind a chopped tree trunk, trying to open the packet, when the village priest spotted me. He told my father, who was just passing by on his bullock cart on his way to the farm. My father confiscated the Chutki and went to the farm. I cried a lot, fearing a severe scolding when he returned, but my Ba gave me money again and I went and bought another one.

Another such memory is of Monghi Maa, who lived right behind our house. One day, she brought slate pens for her kids. I was fascinated by them because they had blue and pink colors mixed in, whereas I had only ever seen plain white slate pens before. Monghi Maa gave me a tiny piece, which I completely used up by writing continuously. I asked my Ba and went back to Monghi Maa to ask for another pen. She scolded me and said, "Tell your dad to go to Jesar and get it for you!" I came back home crying.

Memories of the Farm and Nature

We spent most of our time at the farm.

• The Cycle Spoke and the Scar: Once, while walking back home from the farm, Hareshbhai or Arvindbhai gave me a lift on the back carrier of their bicycle. My left foot got caught in the rear wheel, and I still bear the scar on my foot today.
• Bhabha and Sugarcane: My Bhabha used to bring sugarcane from the farm and cut it into bite-sized pieces using a nutcracker. Going to the farm with him and picking fresh vegetables is still fresh in my memory. When Bhabha was home in the afternoons, it was my job to serve him tea. Once, my brother Rajesh was going to serve him tea and accidentally burned his hand.
• Walking in Ba's Shadow: During the scorching afternoons, I would carry lunch (Bhatu) to the farm for my Ba. When the sun was too harsh, she would tell me to walk in her shadow.
• Picnic at the Farm: Looking at weaver birds' nests in the acacia trees, and eating fresh jujubes (bor), guavas, mangoes, cucumbers, and corn right from the farm was a unique joy. The experience of eating a rustic meal of millet bread (rotlo), vegetables, buttermilk, and onions in the open fields—you just can't find that taste in today's meals.

Village Characters, Ramji Temple, and Home Environment

We had a Ramji temple in the village, where we went for the evening Aarti every day. Singing the Hanuman Chalisa after the Aarti was our daily routine. We would get chocolates as Prasad. The last time I visited the village with my daughters, I recorded a video there on my phone and realized how fast time flies! There was a man named Magan who used to come to this temple; he was slightly mentally unstable and seeing him always made us laugh.

Our house was always bustling with people. The farm laborers and partners (Bhagiya) would always eat at our house. Speaking of meals, everyone in the house would sit together for breakfast, and enjoying tea with Bhakhari was a delight. We had a buffalo, so we always got fresh milk. Since most family members were at the farm during the day, I mostly had to eat lunch alone. But the evening dinner was always eaten together with the entire family.

Once, I got some infection on my toe, and my father treated it by piercing a thread through it using a needle. My Bhabha also had an amazing skill. Whenever someone in the village suffered from an eye ailment called 'Ankh no Joko', they would come to him for a traditional cure.

There was a tempo driver in our village who looked a bit like a goon and always carried a knife, which he used to show to scare me. Almost 30 years later, he is still in the same place; there has been no progress in his life.

Unforgettable Childhood Incidents

• The 1994 Plague and Surat FM (101.1 MHz): During the 1994 plague, most of our relatives from Surat had relocated to the village. Devrajbhai had brought an FM radio from Surat (along with a toy piano for me). Surprisingly, we could catch the Surat FM frequency (101.1 MHz) in our village! They used to take song requests via phone calls. We had a landline at home, so I would try hard to call the station with the help of the elders.
• Chagandada and Old Cassettes: Our Chagandada loved listening to Bhajans. We had those old magnetic tape cassettes at home, and he would play them on a tape recorder. Looking back, that era feels completely extinct! First the cassettes disappeared, then came CDs, then pen drives, and now everything is on the internet.
• The Rabid Dog: Once, a rabid dog entered our village. I had gone with my Ba to get cotton oil pressed, and the dog bit her. The villagers teamed up to kill the dog, and my father went to dispose of it at the village outskirts.
• Riding a Buffalo Calf: I vividly remember playing by climbing onto a buffalo calf and holding its horns as if I was steering a car!
• The Vanishing Yellow Sparrows: During the monsoon, we used to see a lot of yellow-capped sparrows, which seem to have become extinct nowadays.
• The Pigtail and the Swing: Since childhood, the hair on the back of my head used to grow long like a pigtail, which Vasantben used to cut for me. During vacations, when my cousins from Surat visited, we would all gather and swing joyfully on the traditional wooden swing (Hindolo).

Memories of the Maternal Home (Fifad)

During my childhood, I used to visit my maternal home in Fifad. We had to go to Jesar first and then take a Savarkundla tempo to reach Fifad. The water in Fifad was very salty back then, so no matter how much fun I had, I never liked drinking the water there. My maternal grandfather, whom we affectionately called 'Aata', used to jokingly tell me, "Let's lay a water pipeline straight from your village Karjala to here!"

Once, when my Ba was seriously ill, my brother and I stayed in Fifad. Mukta Masi and everyone else were there to take care of us. The village had a large Muslim population, so watching the Tajiya processions was a unique experience. There were also religious ceremonies and Yagyas held in our maternal courtyard, creating a wonderful atmosphere.

Arrival in Surat and a New Beginning

All these memories are from the time before I turned five. After that, I moved to Surat for my education. My brother had already moved there before me and was living at Vallabhdada's house. Later, when we all moved to Surat, we started a joint family business. We began our life in Surat living in a single room and kitchen on the first floor... and from there, a new chapter of life began.

There must be countless other stories, but memories tend to fade with time. As I recall new ones, I will definitely keep updating this post.

With this, I also found the answer to my initial question—you don't need a topic to write; once you write something, the title finds its way automatically.

---

કંઈક લખવા માટે વિષયની જરૂર નથી હોતી: મારા બાળપણની યાદો અને ગામડાથી સુરત સુધીની સફર

છેલ્લા કેટલાક દિવસથી સતત 'લખવું લખવું' થઈ રહ્યું હતું. પરંતુ કોઈ વિષય નહોતો મળી રહ્યો, અને સાચું કહું તો હજુ પણ વિષય નથી મળ્યો. આજે વિચારતો હતો તો એક સવાલ ઉદ્ભવ્યો: શું કંઈ પણ લખવા માટે અગાઉથી શીર્ષક હોવું જરૂરી છે?

ખેર! વધારે પડતું વિચારવાનું માળિયા પર મૂકીને મેં સીધું લખવાનું શરૂ કરી દીધું. તો ચાલો, આજે મારા આ બ્લોગમાં હું મારા બાળપણની યાદો વિશે કંઈક લખું.

વતન, પરિવાર અને મિત્રતા

મારી ઉંમરના એકથી પાંચ વર્ષ હું મારા વતન (કરજળા) માં મોટો થયો. વતનમાં મારા "બા, બાપા, ભાભા, ગૌઢામાં, વસંતબેન, છગનદાદા અને મોટાબા" ની છત્રછાયામાં મારો ઉછેર થયો. અમારી પેઢીમાં હું સૌથી નાનો, એટલે દરેક પરિવારજનોનો મને ખૂબ જ પ્રેમ મળ્યો.

ધીમે ધીમે ઉંમર મોટી થવાની સાથે મારી મિત્રતા આજુબાજુમાં રહેતા મિત્રો સાથે થવા લાગી. તેમાંનો મારો એક ખાસ મિત્ર સંદીપ વડોદરિયા. મારા પપ્પા જેસરથી મારા માટે ત્રણ પૈડાંવાળી સાયકલ લાવ્યા હતા. એક છોકરા માટે ઘરમાં સાયકલ આવવી એ ખૂબ ઈમોશનલ વાત હોય છે. આજે જ્યારે હું મારી દીકરીઓ માટે સાયકલ લાવ્યો, ત્યારે મને મારા બાળપણની એ વાત અચૂક યાદ આવી ગઈ. સંદીપ મારા ઘરે રમવા આવતો. અમે સાયકલ ચલાવતા—ક્યારેક એ સાયકલ ચલાવે અને હું પાછળથી ધક્કો મારું, તો ક્યારેક હું ચલાવું અને એ ધક્કો મારે. એ સાયકલ ચલાવવાની મજા જ કંઈ ઔર હતી. તકલીફ ત્યારે થઈ હતી જ્યારે એક દિવસ એ સાયકલનો આગળનો ભાગ તૂટી ગયો હતો.

શાળાનો એ પહેલો દિવસ

એક વાર મને ભણવા માટે મારા બાપા અમારા ગામની શાળામાં મૂકી આવ્યા. પછી થવાનું હતું શું? રોઈ-રોઈને મેં આખી સ્કૂલ માથા પર લીધી! મને ઝાંખું-ઝાંખું યાદ છે કે વર્ગમાં હું ત્યાં રડતાં-રડતાં જ સૂઈ ગયો હતો (અને કદાચ સાહેબ પણ એમ જ ખુશ હતા કે ચાલો શાંતિ થઈ! :p).

બાળપણની એ નાની-નાની ચોરીઓ અને જીદ

ગામડાઓમાં એ સમયે "ચૂટકી" કરીને એક ગુટખા (મુખવાસ) મળતી. મોટા બધાને જોઈને મને પણ મન થતું કે લાવને હું પણ ખાઉં. પણ 'કોઈ જોઈ જશે તો ખીજવાશે' એ બીકથી કોઈની સામે ખાવાની હિંમત ન થતી. એક વાર સવાર-સવારમાં બા પાસેથી પૈસા લઈને અમારા ઘરની બરોબર જમણી બાજુની દુકાનેથી "ચૂટકી" લઈને આવ્યો. એક કાપેલા ઝાડના આડા પડેલા થડની પાછળ સંતાઈને હું હજુ ચૂટકી તોડતો જ હતો, ત્યાં અમારા ગામના પૂજારી મને જોઈ ગયા અને મારા બાપાને વાત કરી દીધી. બાપા મારી પાસેથી "ચૂટકી" લઈને વાડીએ જતા રહ્યા. ઘરે આવીને ખીજવાશે એ બીકથી હું ખૂબ રડ્યો, પણ બાએ ફરી પૈસા આપ્યા અને હું બીજી "ચૂટકી" લઈ આવ્યો.

આવી જ એક બીજી યાદ મોંઘી માની છે, જે અમારા ઘરની પાછળ રહેતા હતા. એક દિવસ તેઓ એમના છોકરાઓ માટે પાટીમાં લખવાની પેન લાવ્યા. એ પેનમાં મને રસ એટલે પડ્યો કારણ કે તેમાં ભૂરા અને ગુલાબી રંગ ઉમેરાયેલા હતા. મોંઘી માએ મને એમાંથી એક નાનકડો ટુકડો આપ્યો જે મેં લખી-લખીને પૂરો કરી નાખ્યો. મેં મારા બા ને પૂછીને મોંઘી મા પાસે બીજી પેન માંગવા ગયો. ત્યારે મોંઘી મા મને ખીજાયા હતા અને કહ્યું કે, "તારા બાપાને કહે જેસર જઈને લઈ આવી દે!" હું ત્યાંથી રડતો-રડતો ઘરે આવ્યો હતો.

વાડીની યાદો અને પ્રકૃતિનો ખોળો

અમારો મોટાભાગનો સમય વાડીએ જતો.

• સાયકલનું પૈડું અને નિશાન: એક વખત વાડીએથી ચાલીને ઘરે આવતી વખતે હરેશભાઈ કે અરવિંદભાઈએ મને સાયકલ પર પાછળ બેસાડ્યો. એ સમયે સાયકલના પાછળના ટાયરમાં મારો ડાબો પગ આવી ગયો, જેનું નિશાન હજુ પણ મારા પગમાં છે.
• ભાભા અને શેરડી: મારા ભાભા વાડીએથી શેરડી લાવીને તેની સૂડી વડે કટારીયા કરીને આપતા. તેઓની સાથે વાડીએ જવાનું અને બકાલું વીણવાનું મને બરોબર યાદ છે. બપોરના સમયે ભાભા ઘરે હોય ત્યારે તેમને ચા આપવા જવાનું કામ મારું. એક વખત મારો ભાઈ રાજેશ ચા આપવા જતો હતો ત્યારે એનો હાથ દાઝી ગયો હતો.
• બા નો પડછાયો: ભર બપોરના સમયે મારા બાને હું ભાતું લઈને વાડીએ જતો. જ્યારે તડકો વધુ હોય ત્યારે બા મને કહેતા કે તેમના પડછાયામાં ચાલવાનું.
• વન-ભોજનની મજા: રસ્તામાં બાવળિયામાં સુઘરીઓના માળાઓ જોવા, વાડીમાં બોરડીના બોર, જમરુખ, કેરી, ચીભડાં, અને ડોડા ખાવાની મજા અનોખી હતી. વાડીએ રોટલો, શાક અને છાશ-કાંદા ખાવાની જે મજા હતી, તે આજના ભોજનમાં ક્યાં?

ગામના પાત્રો, રામજી મંદિર અને ઘરનો માહોલ

ગામમાં રામજી મંદિર છે, જ્યાં રોજ સાંજે આરતીમાં જવાનું. સાંજે આરતી બાદ હનુમાન ચાલીસા ગાવાની એ અમારો નિત્યક્રમ હતો. આરતી પછી પ્રસાદીમાં ચોકલેટ મળતી. છેલ્લી વાર જ્યારે હું મારી દીકરીઓને લઈને ગામ ગયો, ત્યારે ત્યાં મેં મારા ફોનથી વિડીયો ઉતાર્યો અને મનમાં વિચાર આવ્યો કે સમય જતાં ક્યાં વાર લાગે છે! આ મંદિરની સાથે એક મગન કરીને માણસ આવતો, જે માનસિક રીતે થોડો અસ્વસ્થ હતો.

અમારા ઘરમાં આવરો-જાવરો ખૂબ રહેતો. જમીનમાં કામ કરતા ભાગિયા કે મજૂરો રોજ અમારા ઘરે જ જમવા આવતા. ભોજનની વાત કરું તો, સવારનો નાસ્તો ઘરમાં બધા સાથે બેસીને કરતા, જેમાં ચા અને ભાખરીની મજા જ અલગ હતી. ઘરમાં ભેંસ હતી એટલે એકદમ તાજું દૂધ પીવા મળતું. બપોરના સમયે ઘરના મોટાભાગના સભ્યો વાડીએ હોય, એટલે મોટેભાગે મારે તેમના વગર જ બપોરે જમવું પડતું. પણ હા, સાંજનું ભોજન ફરીથી આખો પરિવાર એકસાથે બેસીને જ લેતો.

એક વખત મારા પગની આંગળીમાં કંઈક થયું હતું, ત્યારે મારા પપ્પાએ સોયની મદદથી મારી આંગળીની આરપાર દોરો કાઢીને તેનો ઈલાજ કર્યો હતો. અમારા ભાભા પાસે પણ એક ગજબની આવડત હતી. ગામના લોકોને 'આંખનો જોકો' વાગ્યો હોય, તો તે ઉતારવા લોકો ભાભા પાસે આવતા.

ગામમાં એક છકડાવાળો હતો. એ જોવામાં થોડો ગુંડા જેવો લાગતો અને પોતાની પાસે એક છરો રાખતો, જે મને દેખાડીને ડરાવતો. આજના સમયમાં, લગભગ ૩૦ વર્ષ પછી પણ એ હજુ ત્યાં નો ત્યાં જ છે, ગામમાં એની કોઈ પ્રગતિ થઈ નથી.

બાળપણના કેટલાક ભૂલાયા ન ભૂલાય તેવા પ્રસંગો

• ૧૯૯૪ નો પ્લેગ અને સુરત FM (101.1 MHz): ૧૯૯૪ ના પ્લેગમાં સુરતથી મોટા ભાગના બધા જ વતન આવી ગયા હતા. એ વખતે દેવરાજભાઈ સુરતથી એક FM રેડિયો લઈને આવ્યા હતા (સાથે મારા માટે એક વાજું પણ લાવેલા). નવાઈની વાત એ હતી કે અમારા ગામમાં સુરતનું FM (101.1 MHz) પકડાતું હતું! એમાં ફોન કરીને ગીતની ફરમાઈશ (request) કરવાની આવતી. અમારા ઘરે લેન્ડલાઈન ફોન હતો, એટલે હું વડીલોની મદદ લઈને રેડિયો સ્ટેશન પર કોલ લગાડવાની ખૂબ ટ્રાય કરતો.
• છગનદાદા અને જૂની કેસેટો: અમારા છગનદાદાને ભજન સાંભળવાનો ખૂબ શોખ હતો. અમારા ઘરે પેલી જૂની પટ્ટીવાળી કેસેટો હતી, અને છગનદાદા ટેપ રેકોર્ડરમાં એ ભજનો સાંભળતા. આજે વિચારીએ તો એ બધું જાણે લુપ્ત જ થઈ ગયું છે! પહેલાં એ કેસેટો ગઈ અને CD નો જમાનો આવ્યો, પછી પેનડ્રાઈવ આવી, અને હવે તો બધું જ ઇન્ટરનેટ પર આવી ગયું છે.
• હડકાયું કૂતરું: એક વખત અમારા ગામમાં હડકાયું કૂતરું આવ્યું હતું. મારા બા સાથે કપાસનું તેલ પીલાવવા ગયો ત્યારે મારા બાને એ કૂતરું કરડી ગયું હતું. પછી ગામના લોકોએ મળીને એ કૂતરાને માર્યું હતું અને મારા બાપા તેને પાદરમાં મૂકવા ગયા હતા.
• પાડીની સવારી: મને હજુ પણ યાદ છે, એક પાડી હતી જેની માથે ચડીને હું રમતો હતો અને એના શીંગડા પકડીને જાણે ગાડી ચલાવતો હતો.
• લુપ્ત થતી પીળી ચકલીઓ: વરસાદ હોય તેવા સમયે પીળી ટોપી વાળી ચકલીઓ ખૂબ જોવા મળતી, જે આજકાલ લુપ્ત થઈ ગઈ હોય તેવું લાગે છે.
• ચોટલી અને હીંચકો: મારે નાનપણથી જ માથાના પાછળના ભાગમાં ચોટલી ખૂબ વધે, જે મારી વસંતબેન કાપી આપતી. વળી સુરતથી જ્યારે મારા પિતરાઈ ભાઈ-બહેનનું વેકેશન પડતું, ત્યારે બધા ગામડે આવતા અને હિંડોળે જોર-જોરથી હીંચકો ખાતા.

મોસાળની યાદો: ફિફાદ અને આતાની મજાક

નાનપણમાં મારા મામાના ઘરે ફિફાદ જવાનું થતું. પહેલાં જેસર જવું પડે, અને ત્યાંથી સાવરકુંડલાનો ટેમ્પો લઈને ફિફાદ ઉતરવું પડે. એ સમયે ફિફાદ ગામનું પાણી ખૂબ ખારું હતું, એટલે ગમે એટલી મજા આવે પણ પાણી ન ભાવે. મારા નાના, જેને અમે 'આતા' કહીને બોલાવીએ, એ મજાકમાં મને કહેતા, "તારા ગામ કરજળાથી આપણે પાણીની એક લાઈન નાખી દઈએ!"

એક વખત મારા બા બહુ બીમાર પડેલા, ત્યારે હું અને મારો ભાઈ બંને ફિફાદમાં રહ્યા હતા. ત્યાં મુક્તા માસી અને બધા સાથે હતા. એ ગામમાં મુસ્લિમ ભાઈઓની વસ્તી વધારે, એટલે ગામમાં તાજિયા જોવાની મજા પણ અલગ જ આવતી. મામાના ફળિયામાં માતાજીના કામ અને યજ્ઞ વિધિઓ પણ થતી, જેનો માહોલ ખૂબ સરસ રહેતો.

સુરતનું આગમન અને નવી શરૂઆત

આ બધી વાતો હું પાંચ વર્ષનો થયો ત્યાં સુધીની છે. એ પછી હું ભણવા માટે સુરત આવ્યો. મારો ભાઈ મારી પહેલાં સુરત આવી ગયો હતો અને તે વલ્લભદાદાના ઘરે રહેતો હતો. પછી જ્યારે અમે બધા સુરત આવ્યા, ત્યારે અમારો જોઈન્ટ ફેમિલી બિઝનેસ હતો. અમે સુરતમાં પહેલા માળે એક રૂમ અને એક રસોડાથી રહેવાની શરૂઆત કરી હતી... અને ત્યાંથી જીવનનો એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો.

આવી તો કેટ-કેટલીય વાતો હશે, પરંતુ બધી યાદો સમય જતાં ભુલાતી જતી હોય છે. જેમ-જેમ નવી યાદો આવશે, આ પોસ્ટ હું જરૂરથી અપડેટ કરતો રહીશ.

આની સાથે જ મને મારા પ્રશ્નનો જવાબ પણ મળી ગયો કે—કંઈક લખવા માટે વિષયની જરૂર નથી હોતી, કંઈક લખ્યા બાદ તેનું શીર્ષક આપમેળે જ મળી જાય છે.